Çatalhöyük, Güney Anadolu’da, M.Ö. 7500 yıllarına dayanan, çok geniÅŸ bir Cilalı TaÅŸ ve Bakır devri yerleÅŸimidir. Muhtemelen, bugüne kadar bulunmuÅŸ en eski ve en geliÅŸmiÅŸ Cilalı TaÅŸ Devri yerleÅŸim merkezidir. 1958 yılında James Mellaart tarafından keÅŸfedilmiÅŸ, ilk kazıları 1961-1963 ve 1965 yıllarında yapılmıştır. Åžu anda Ian Hodder tarafından kazılmaktadır.
Günümüz Konya Åžehri’nin güneybatısında, Hasandağı’nın yaklaşık olarak 136 kilometre uzağında, Konya Ovası’na hakim buÄŸdaylık arazide bulunmaktadir.
Doğu yerleşimini, en son Cilalı Taş Devri sırasında ovadan 20 metre yüksekliğe kadar ulaşan bir yerleşim birimi oluşturmaktadır. Ayrıca, batıya doğru da ufak bir yerleşim birimi ve birkaç yüz metre doğuya doğru da bir Bizans yerleşimi bulunmaktadır.
Tarih öncesi yerleÅŸim birimleri Gümüş Çağı‘ndan önce terk edilmiÅŸtir. Bir zamanlar iki yerleÅŸim birimi arasında ÇarÅŸamba Nehri’nin bir kanalı akmaktadır, ve yerleÅŸim birimleri, ilk tarım zamanlarında elveriÅŸli sayılabilecek alüvyonlu toprak üzerine kurulmuÅŸtur. Evlerin giriÅŸleri üst kısımlarında bulunmaktadır.
